Chấn thương cột sống nếu không biết cách xử trí tốt nhất sẽ gây những tổn thương nghiêm trọng cho người bị thương, thậm chí uy hiếp tính mạng người bệnh nếu không biết cách sơ cứu. Vậy khi thấy người bị nạn mà có nhận định cột sống bị chấn thương, bạn nên làm gì.

Những trường hợp thường gây chấn thương cột sống

chấn thương cột sống xử trí tốt nhất

Những nguyên nhân hàng đầu gay ra chấn thương cột sống như tại nạn giao thông, tai nạn lao động (ngã từ trên cao xuống, bị vật nặng rơi xuống hoặc bị đè vào người. Chấn thương do chơi các môn thể thao (đua xe đạp, đua ngựa,…). Các nguyên nhân khác do đốt sống bị di lệch, vỡ, lún, chèn ép, chảy máu, phù nề, thậm chí làm đứt ngang dây sống.

Các chấn thương cột sống nghiệm trọng thế nào?

Nếu các tổn thương chỉ ở phần đốt sống chưa ảnh hưởng đến tủy sống thì chỉ gây đau ở vùng bị chấn thương.

Đối với chấn thương ảnh hưởng đến tủy sống, thoát vị đĩa đệm gây chèn ép dây thần kinh, dây chằng tùy vào từng mức độ tổn thương mà hậu quả khác nhau.

chấn thương cột sống xử trí tốt nhất

Chấn thương cột sống khi chơi thể thao

Nếu chấn thương ở đốt sống cổ gây khó thở  do liệt cơ hô hấp, làm yếu hoặc liệt các cơ do phân đoạn tủy sống chi phối (cơ hô hấp, chi trên, chi dưới), rối loạn cảm giác, rối loạn cơ tròn, mất phản xạ gân xương giai đoạn choáng tủy.

Nếu chấn thương ở đốt sống ngực gây rối loạn cơ tròn, yếu, liệt chi trên hoặc dưới.

Nếu chấn thương cột sống lưng gây rối loạn cảm giác, yếu hoặc liệt chi dưới, rối loạn cơ tròn.

Dù chấn thương dù nặng hay nhè thì khi hồi phục cột sống người bệnh cũng không thể khỏe như ban đầu, đối với người bị chấn thương nặng sẽ phải chịu những cơn đau lưng mãn tính, sớm bị thoái hóa cột sống hoặc liệt chi trên dưới hoặc thậm chí liệt bán thân hoặc toàn thân.

Cách sơ cứu ban đầu khi bị chấn thương cột sống

chấn thương cột sống xử trí tốt nhất

  1. Khi nhìn thấy với nạn nhân, tuyệt đối không được tiến đến phía đầu và hét gọi nạn nhân. Vì khi nạn nhân cảm thấy phía trước mặt có người bước đến hoặc nghe thấy có tiếng người gọi từ phía sau, theo phản xạ tự nhiên họ sẽ ngoảnh đầu lại (hay ngước đầu lên), vì thế mà bị tổn thương lần hai. Do đó chúng ta phải tiếp xúc và gọi nạn nhân từ phía hông đằng trước.
  2. Chúng ta cần phải báo cho nạn nhân biết trước các động tác sắp làm và cần làm, để nạn nhân chuẩn bị tốt tâm lý, từ đó nạn nhân mới phối hợp ăn ý.
  3. Nếu tai nạn xảy ra do tốc độ (tai nạn xe cộ) hoặc do trọng lực (té, trượt, rơi), bạn nên đặt giả thiết hay nghi ngờ vết thương có ảnh hưởng đến (xương sống) cổ, cần áp dụng phương pháp cố định xương cột sống bằng cách cố định đầu của nạn nhân, giúp nạn nhân không vì những dao động mà gây tổn thương lần hai.
  4. Tuyệt đối không lôi, kéo, lật trở bệnh nhân nếu không có nhiều người phối hợp hoặc làm không đúng phương pháp.
  5. Lúc di chuyển người bị nạn, cần giữ cho đầu và cổ của nạn nhân cố định: nếu nạn nhân phải cử động xoay người, tốt hơn hết là giữ cho đầu, cổ và xương cột sống của nạn nhân duy trì trên cùng một đường thẳng, di chuyển và cho xoay người theo mặt ngang bằng. Tránh khiêng, xốc, vác nạn nhân trên vai, cõng trên lưng, khiêng bằng cáng mềm, võng, chở bệnh nhân bằng xe đạp, xe máy, bẻ gập lưng trong xe taxi… dễ làm cột sống bị tổn thương nặng hơn.
  6. Trong trường hợp nạn nhân hôn mê với tư thế phức tạp, nếu nạn nhân thở bình thường, chúng ta nên gọi cấp cứu 115 ngay và giữ nguyên tư thế nạn nhân như vậy nếu không có những dụng cụ cố định chuyên dụng, người cấp cứu không có kinh nghiệm về cố định cột sống.
  7. Trường hợp bệnh nhân nặng cần cấp cứu hồi sinh tim phổi hoặc trường hợp chấn thương cột sống cổ gây ngừng thở vẫn phải chú ý vừa cấp cứu theo các bước cấp cứu ngừng tim ABC (A: Airway control, B: Breathing support, C: Circulation support) vừa kết hợp cố định tránh di lệch cột sống.